Wortelkanaalbehandeling

Mogelijk bent u verwezen door uw tandarts om bij ons een wortelkanaalbehandeling of –herbehandeling te laten uitvoeren.
Indien u bent verwezen krijgt u eerst een afspraak voor een consult, waarbij foto’s worden gemaakt en het probleem wordt bekeken en met u besproken.
Ondergenoemd vindt u een korte uiteenzetting van wat endodontologie inhoudt.

Endodontologie is het vakgebied dat zich bezighoudt met behandeling van afwijkingen van de tandpulpa (in de volksmond tandzenuw), of afwijkingen die hierdoor juist worden veroorzaakt (kaakonstekingen en diverse resorpties).

In een tand of kies zit een orgaantje dat pulpa wordt genoemd, waarin zich onder andere bindweefsel, bloedvaten en zenuw-weefsel bevindt.
Door beschadiging kan deze pulpa geïrriteerd of ziek raken. Beschadiging wordt eigenlijk meestal veroorzaakt door invasie van bacterieën. In een gebitselement zit onder het glazuur een structuur (dentine), waarin zich miniscule kanaaltjes (tubuli) bevinden die in verbinding staan met de pulpa.
Indien het dentine toegankelijk wordt voor bacterieën uit de mondholte, kan de pulpa geïrriteerd en uiteindelijk ziek raken.
Toegankelijkheid van dit dentine kan onder andere ontstaan door tandbederf (cariës), lekkage van vullingen of beschadigingen als gevolg van trauma (cracks).

Irritatie van de pulpa moet men niet verwarren met een gevoelige tandhals, gevoeligheid bij koude, droge lucht of zoet, als gevolg van blootliggend (wortel)dentine.
Men spreekt van een geïrriteerde pulpa als er bij koude een kortstondige pijn ontstaat, die bij het wegnemen van deze prikkel meteen verdwijnt (reversibele pulpitis).
Deze afwijking behoeft lang niet altijd te worden behandeld, wel is de kans op verergering aanwezig.
Indien de pijn bij temperatuurswisseling niet meteen verdwijnt, de pijn bij warmte gaat domineren of de dat de pijn zelfs een spontaan karakter heeft, is er sprake van een zieke pulpa (pulpitis). Behandeling is dan genoodzaakt.

Bij het langer voortduren van irritatie van de pulpa kan deze dentine gaan produceren. Dentine is het weefsel dat zich onder het glazuur van het gebitselement bevindt. De pulpa beschermt zich als het ware tegen lekkage (invasie van bacterieën). Dit proces wordt obliteratie genoemd.
Een ander proces dat zich kan voordoen is het afsterven van de pulpa (pulpanecrose), met vaak als gevolg een kaakontsteking.
Uit onderzoek blijkt dat de doorgankelijkheid bij een afgestorven pulpa vele malen groter is dan bij een gezonde pulpa. Bacterieën kunnen zich verplaatsen via de lege kanalen naar de wortelpunt, waar een ontstekingsreactie zal ontstaan (parodontitis apicalis).
Deze ontsteking blijkt in veel gevallen chronisch, zonder enige klachten, te bestaan. Het is echter ook mogelijk dat dit gepaard gaat met veel pijn of zelfs zwelling van kaak en wang.

Het doel van de wortelkanaalbehandeling is het reinigen van het wortelkanelenstelsel en het creëren van een goede afsluiting hiervan.
In één of meerdere zittingen wordt dit wortelkanelenstelsel geopend en wat ruimer gemaakt, opdat goede reiniging en afsluiting mogelijk wordt.
De behandeling is over het algemeen niet pijnlijk en in slechts uitzonderlijke gevallen komt napijn voor.
Als het nodig is, wordt er verdoofd, echter in geval van een afgestorven pulpa zal dit meestal niet noodzakelijk zijn.
De behandeling kost veel tijd: de totale behandeltijd kan variëren van anderhalf tot twee en half uur.
De te behandelen tand of kies wordt strikt geïsoleerd van de mondholte met een lapje rubber (cofferdam, rubberdam), om te voorkomen dat er tijdens de behandeling bacterieën in het wortelkanaal komen (contaminatie). Voor de patiënt heeft dit als voordeel dat er geen spoelmiddelen in de mond terecht komen.
Omdat de afmeting van een wortelkanalenstelsel klein is, wordt de behandeling uitgevoerd onder 16 x vergroting met de operatiemicroscoop.
Na de behandeling wordt de tand of kies weer gerestaureerd en bij tijdelijke afsluiting wordt een hard (nood)vulmateriaal gebruikt, opdat het comfort voor de patiënt optimaal is.

De behandeling is bij een kaakontsteking en pulpitis exact hetzelfde.
Bij een kaakontsteking wordt, in feite, slechts de oorzaak behandeld. In beginsel blijft de kaakontsteking aanwezig, en na het afwezig blijven van de prikkel (aanwezigheid van bacterieën), zal genezing hiervan plaatshebben.
In ongeveer 90% van de gevallen treedt genezing op, welke na een jaar door middel van een röntgenfoto aantoonbaar is.
Bij het voortbestaan van ontsteking (persistentie), kan men overwegen een zogenaamde endodontische herbehandeling (wortelkanaal behandeling opnieuw uitvoeren), of een apexresectie (wegnemen van de kaakontsteking met verwijdering van de wortelpunt) te doen.
Afhankelijk van de situatie kan ook worden besloten het beloop verder te volgen, en bij herbeoordeling opnieuw een besluit te nemen.